Elektrisch rijden is tegenwoordig niet meer weg te denken. Toch is het laden voor veel mensen nog een bron van vragen. Hoe werkt laden thuis precies? Wat is het verschil tussen 11 kW en 22 kW? En hoe snel kun je eigenlijk laden onderweg? In dit verhaal lees je stap voor stap hoe het zit, van het simpele stopcontact tot de allersnelste snelladers.
Thuisladen
Laden via een gewoon stopcontact
De eenvoudigste manier om een elektrische auto op te laden is via een normaal 230 volt-stopcontact, ook wel Schuko genoemd. De meeste auto’s worden geleverd met een noodlader die je daarin kunt steken. Dit is echter de traagste en minst efficiënte manier om te laden.
Een standaard stopcontact levert meestal 10 ampère, wat neerkomt op ongeveer 2,3 kilowatt vermogen (230 V × 10 A). Als je een aparte groep hebt die 16 ampère aankan, kun je tot 3,7 kilowatt laden. Dat betekent dat een auto met een accucapaciteit van 70 kWh pas na zo’n 20 tot 30 uur volledig is opgeladen.
Laden via een gewoon stopcontact kan dus, maar het is verstandig dit alleen incidenteel te doen. Een standaard wandcontactdoos is niet ontworpen om urenlang continu hoge stroom te leveren. Voor dagelijks gebruik is een vaste laadpaal (ook wel wallbox genoemd) veel veiliger en efficiënter.
Laadvermogens: 7,4 kW, 11 kW en 22 kW
Bij het kiezen van een laadpaal kom je vaak getallen tegen zoals 7,4 kW, 11 kW en 22 kW. Deze cijfers geven aan hoeveel elektrisch vermogen er beschikbaar is om de batterij te laden.
De formule is eenvoudig:
Vermogen (kW) = Spanning (V) × Stroom (A) × aantal fasen / 1000
In Nederland (en heel Europa) is de spanning per fase 230 volt.
- 1 fase, 16 A → 230 × 16 = 3,7 kW
- 1 fase, 32 A → 230 × 32 = 7,4 kW
- 3 fasen, 16 A → 400 × 16 × √3 ≈ 11 kW
- 3 fasen, 32 A → 400 × 32 × √3 ≈ 22 kW
Je ziet dus dat 11 kW laden altijd drie fasen vereist, en 22 kW zelfs drie fasen met 32 ampère.
Eén fase of drie fasen – wat heb je thuis?
Niet elk huis is hetzelfde aangesloten. Oudere woningen hebben vaak een éénfase-aansluiting (bijvoorbeeld 1×35 A), terwijl nieuwere woningen meestal een driefasen-aansluiting hebben (bijvoorbeeld 3×25 A of 3×35 A).
Met één fase kun je maximaal 7,4 kW laden (bij 32 A). Heb je drie fasen, dan kun je tot 11 kW laden op 16 A per fase, of zelfs 22 kW op 32 A per fase – mits de aansluiting en de groepenkast dat aankunnen.
Een voordeel van drie fasen is dat het totale vermogen over meerdere kabels wordt verdeeld, wat de belasting van het systeem verlaagt. Veel moderne huizen zijn al voorbereid op drie fasen, maar soms moet je de netbeheerder vragen om de aansluiting te verzwaren. Dat kan extra kosten en wachttijd met zich meebrengen.
Kan 22 kW thuis eigenlijk wel?
22 kW laden klinkt aantrekkelijk, maar het is in de praktijk maar zelden haalbaar in een gewoon huishouden. Dat komt doordat je een aansluiting nodig hebt die 3×32 ampère aankan. Veel Nederlandse woningen hebben echter 3×25 ampère of minder, en dat is niet genoeg om continu 22 kW te leveren.
Daarnaast kan niet elke elektrische auto 22 kW AC-laden. De meeste EV’s hebben een interne boordlader die maximaal 11 kW ondersteunt. Een laadpaal van 22 kW heeft dus alleen zin als de auto daar gebruik van kan maken én je huisinstallatie het aankan.
Wat wel steeds populairder wordt, is load balancing. Daarbij meet de laadpaal hoeveel stroom er op dat moment in huis wordt verbruikt en past hij het laadvermogen van de auto automatisch aan. Zo voorkom je dat de hoofdzekering doorslaat, zonder dat je de hele aansluiting hoeft te verzwaren.
Adviezen voor thuisladen
Het is verstandig om een vaste laadpaal te laten installeren door een erkend installateur. Die zorgt voor een aparte groep, de juiste aardlekschakelaar (type A of B) en een veilige aansluiting. Vaak kun je kiezen voor slimme laadpalen die verbinding maken met een app of energiemanagementsysteem, zodat je laadt op de goedkoopste momenten of met je eigen zonne-energie.
Kijk ook altijd naar de boordlader van je auto: als jouw auto maximaal 11 kW aankan, heeft het weinig zin om een 22 kW-lader te installeren. Andersom geldt: als je auto slechts 1-fase 7,4 kW ondersteunt, dan laad je op een 3-fasenpaal niet sneller.
Onderweg laden
Gewone openbare laadpalen
Langs straten en in parkeergarages vind je veel publieke AC-laadpunten. Deze werken in principe hetzelfde als een thuislader, vaak met een vermogen van 11 of 22 kW. Ze gebruiken de Type 2-stekker, die de standaard is in Europa. Hoe snel je daar laadt, hangt weer af van de boordlader van je auto.
Gemiddeld voeg je met 11 kW ongeveer 50 tot 60 kilometer rijbereik per uur toe. Met 22 kW kan dat oplopen tot ruim 100 kilometer per uur, mits de auto dat ondersteunt. Voor stedelijk gebruik en nachtelijke laadmomenten is dit ruim voldoende.
Snelladen met gelijkstroom (DC)
Wie onderweg snel bij wil laden, gebruikt een DC-snellader. Deze laders zetten de stroom direct om naar gelijkstroom en sturen die rechtstreeks de batterij in, waardoor de interne boordlader van de auto wordt overgeslagen. Hierdoor kan het vermogen vele malen hoger zijn dan bij AC-laden.
Er zijn grofweg drie categorieën:
- 50 kW snelladers: de oudere standaard, nog veel te vinden bij tankstations.
- 150 kW snelladers: geschikt voor de meeste moderne EV’s; vaak 10 tot 30 minuten voor 10–80%.
- 350 kW ultraladers: de meest voorkomende snelste die momenteel breed beschikbaar zijn; alleen de nieuwste auto’s kunnen daar optimaal gebruik van maken.
- 400 kW ultraladers: zoals nu beschikbaar bij Fastned.
- 480 kW snelste lader van Nederland van het merk Autel in Zeeland.
Bij zulke hoge vermogens speelt ook koeling een rol: de laadkabels hebben vloeistofkoeling nodig om niet te warm te worden.
Allersnelste laadtechnologie
De nieuwste laadnetwerken experimenteren zelfs met vermogens boven de 350 kW, maar dat is voorlopig vooral voor vrachtwagens en speciale toepassingen. Voor personenauto’s is 150 tot 350 kW voorlopig de praktische bovengrens.
Fastned test eerste 1.000 kW-snellader van Nederland langs A6.
Let wel: ook al staat er 350 kW op het laadstation, de auto bepaalt hoeveel er daadwerkelijk binnenkomt. De accutemperatuur, het laadniveau (state of charge) en de laadsnelheidslimiet van de auto zelf hebben allemaal invloed. Daarom haal je in de praktijk vaak niet de piekwaarde van het laadpunt.
Vergelijking van laadtijden
Om het verschil duidelijk te maken, hier een voorbeeld voor een auto met een batterij van 75 kWh:
- Thuis via gewoon stopcontact (2,3 kW): ongeveer 30 uur.
- Thuis met 11 kW wallbox: ongeveer 7 uur.
- Openbare AC-lader (22 kW): 3 à 4 uur.
- DC-snellader 150 kW: 30 minuten tot 80%.
- DC-snellader 350 kW: 15 à 20 minuten tot 80% bij geschikte auto’s.
Dat laat zien dat thuisladen ideaal is voor rustmomenten en ’s nachts, terwijl snelladen onderweg handig is voor lange ritten.
Samenvattend
Thuis laden via een stopcontact is de langzaamste, maar meest toegankelijke optie. Een vaste wallbox met 11 kW is voor de meeste huishoudens de beste balans tussen snelheid, veiligheid en kosten. 22 kW laden kan technisch, maar vereist een zwaardere 3-faseaansluiting en een auto die het ondersteunt.
Onderweg laden gebeurt meestal bij 11 of 22 kW AC-palen, of bij snelladers die gelijkstroom leveren tussen 50 en 350 kW. Voor dagelijks gebruik laad je thuis; voor lange afstanden is snelladen ideaal. Zo combineer je gemak met efficiëntie en benut je het beste van beide werelden.
